travelmatszczecin

Przejdź do treści

Menu główne:

TRANSLATOR


Krynki - wieś na Wzgórzach Sokólskich

Neogotycki Kościół pw. św. Anny z lat 1907-1913.

Cerkiew pw. Narodzenia MB z 1868 r.

Wielka Synagoga wybudowana w 1756 r.(ruiny)

Meczet w Kruszynianach

W Meczecie w Kruszynianach

Mizar w Kruszynianach otoczony kamiennym murem.

Meczet w Bohonikach

Pamięci osiedlenia Tatarów w Bohonikach w 1679 r.

W Meczecie w Bohonikach

Mizar w Bohonikach.

... na Tatarskim Szlaku ...













                                 Na Tatarskim Szlaku



Podlasie to obszar, na którym ścierają się wpływy różnych kultur i tradycji. Jednym z wielu szlaków utworzonych na terenie Parku Puszczy Knyszyńskiej jest Szlak Tatarski ukazujący ukazujący szereg miejscowości podlaskich związanych historycznie, oraz współcześnie z kulturą tatarską i religią muzułmańską położone na szlaku są jednak jeszcze szerzej zróżnicowane kulturowo i religijnie. Nierozerwalnie bowiem wiążą się one także z historią Żydów oraz z zamieszkującymi tu, również teraz licznymi wyznawcami prawosławia.
Szlak Tatarski na Podlasiu obejmuje przede wszystkim ziemie powiatu sokólskiego. Rozciąga się wokół malowniczego krajobrazu Wzgórz Sokólskich, Puszczy Knyszyńskiej oraz Pagórków Nadświsłockich. Centralnymi miejscowościami szlaku są Kruszyniany i Bohoniki, ale już sama podróż w te miejsca dostarcza przyjemności obserwowania przepięknej przyrody i interesujących miasteczek.
Szlak Tatarski Mały – to trasa 19 km., która obejmuje następujące miejscowości Kruszyniany, Józefowo, Królowe Stojło i Waliły Stacja.
I Szlak Tatarski Duży – bardziej obszerny, jego długość wynosi ok. 54 km. i przebiega przez Sokółkę, Bohoniki, Malawicze Górne, Krynki, Kruszyniany, Supraśl i Białystok.
            Z Supraśla mijając odwiedzany wcześnie Poczopek udajemy się do Krynek, dużej wsi na terenie Wzgórz Sokólskich w kotlinie nad rzeczką Krynką. Dziś to około 3 tys. mieszkańców a osada przy dworze królewskim powstała w XV wieku. W 1434 r. miało tu miejsce spotkanie Władysława Jagiełły z Zygmuntem Kiejstutowiczem i odnowienie unii polsko-litewskiej. Miejskie prawa magdeburskie Krynki otrzymały w 1569 r. Do dziś ocalał układ budynków wsi z drugiej połowy XVIII wieku. Rozwijał się tu kolejno przemysł włókienniczy i garbarski. W 1914 r. Krynki liczyły około 10 tys. mieszkańców, z których 90% stanowili Żydzi. W 1931 r. było ich już 5,8 tys. Podczas II wojny światowej zniszczono 70% miejscowości. Miejscowi Żydzi zostali wymordowani w Treblince. W 1950 r. utraciły prawa miejskie.
Krynki to unikalna miejscowość gdzie plan miasta przypomina gwiazdę, z naroży której wychodzi 12 ulic. Środek owej gwiazdy był niegdyś rynkiem obecnie znajduje się tam skwer. Ulice powiązane są ze sobą siecią przecznic i wąskich zaułków. Poza czterema szosami wylotowymi, ulice są brukowane, co dodaje im swoistego uroku. Przeważają tu budowle drewniane, głównie przedwojenne. Z budowli sakralnych warto wymienić drewnianą cerkiew cmentarną pw. św. Antoniego z połowy XVIII w. oraz cerkiew pw. Narodzenia MB z 1868 r. Neogotycki kościół paraf. pw. św. Anny, z dwuwieżową fasadą wzniesiono w latach 1907-1913. Nieopodal znajduje się barokowa brama – dzwonnica z drugiej połowy XVIII w. i XIX-wieczne nagrobki przy przykościelnym cmentarzu.
Budynek dawnej Synagogi jest murowany, dwukondygnacyjny wybudowany był w 1850 r. Po zniszczeniu go podczas drugiej wojny światowej odbudowano i przekształcono w kino. Drugi budynek zniszczonej synagogi, z drugiej połowy XIX wieku pełni funkcję magazynu.
Tzw. Wielka Synagoga wybudowana w 1756 r. z ciosów granitowych wysadzona została w powietrze przez Niemców, a ostatecznie zniszczona w 1971 r. Cmentarz żydowski założono w 1622 r., a powiększono w 1862 r. Jest To największy cmentarz tego typu, w którym zachowało się około 3 tys. nagrobków. Najstarsze pochodzą z połowy XVIII wieku.
Z Krynek jedziemy do oddalonej o 10 km wsi Kruszyniany, która jest ważnym miejscem dla polskich Tatarów. We wsi znajduje się meczet, zbudowany pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku. Wieś zamieszkała przez Tatarów, za króla Jana III Sobieskiego.
Meczet jest drewniany. Posiada dwie wieże z kopułami i niewielki minaret. Część męska od żeńskiej oddzielona jest drewnianą ścianą, jednak do każdej z nich prowadzi oddzielne wejście. Oba przedsionki, w których można zostawić obuwie (my też zdejmujemy) zostały dobudowane nieco później. Na ścianach wiszą muhiry podarowane przez odwiedzających gości lub ręcznie robione przez kobiety tatarskie. Podłogę wyściełają kolorowe dywany. Meczet otoczony jest obramowaniem z kamienia. Przed wejściem rosną stare wysokie drzewa, dodające temu miejscu powagi i swoistego uroku.
Mizar oddalony jest od świątyni o około 100m. Prowadzi do niego polna droga. Leży na wzniesieniu porośniętym lasem. Otoczony jest kamiennym murem, przed wejściem znajduje się brama z tabliczką informacyjną, a na jej szczycie charakterystyczny element – półksiężyc. Starsza część znajduje się w centralnej części, jest porośnięta krzakami. Najstarszy kamień nagrobny jaki udało się odczytać, pochodzi z 1744 r., następne zaś z 1790 r. i z pierwszej połowy XIX w.
Obok miejsc związanych z obecnością Tatarów wieś ta posiada nowo wybudowaną cerkiew oraz cmentarz prawosławny, przy którym kilka razy w roku odbywają się jarmarki.

I z Kruszynian po zwiedzeniu mizaru, tam gdzie spoczywają tworzący historię Tatarów na Ziemiach Polskich jedziemy do Bohonnik,wsi położonej 7 km od Sokółki, którą Jan III Sobieskiw 1679 r. na mocy przywilejów osiedlił nadając ziemie za zaległy żołd żołnierzom tatarskim. Osiadły tu oddziały rotmistrza Bohdana Kieńskiego, Gazy Sieleckiego i Olejowskiego. Na przełomie XVII i XVIII wieku powstał tu pierwszy w okolicy meczet a wieś stała się lokalnym centrum muzułmańskim.
Tu jest jeden z dwóch czynnych na Podlasiu meczetów i cmentarzy muzułmańskich w Polsce. Świątynia znajdująca się w centrum Bohonik jest drewnianą, sześcienną budowlą o stożkowatym dachu z wieżyczką zakończoną półksiężycem. Wnętrze podzielone jest na dwie części: większą dla mężczyzn, mniejszą dla kobiet. Przed wejściem do obu części znajduje się przedsionek, w którym modlący się wierni, jak i odwiedzający to miejsce turyści mogą pozostawić swoje obuwie, gdyż do sal modlitw nie można wejść w butach. Część męską od żeńskiej oddziela drewniana ściana, wyposażona w podłużny otwór przykryty firaną.
W części męskiej znajduje się minbar i mihrab Ściany ozdobione są muhirami oprawionymi w ramy. Znajdują się na nich cytaty z Koranu – świętej księgi muzułmanów, oraz obrazy przedstawiające Mekkę i Medynę. Na ścianach jest Kaaba z Czarnym Kamieniem znajdująca się w Mekce.
Meczet w Bohonikach był zdewastowany podczas drugiej wojny światowej. Hitlerowcy założyli w nim szpital. Po wojnie został odnowiony i uznany za zabytek kultury narodowej.
W tym samym czasie Niemcy zniszczyli również cmentarz. Po wojnie został otoczony kamiennym murem z bramą, na czubku której znajduje się półksiężyc. Mizar oddalony jest o około 400 m od wsi. W jego centralnej części znajdują się stare groby. Najstarsze pochodzą z 1868, 1899 i 1900 r. Bliżej bramy znajduje się nowsza część czynnego do dziś cmentarza.
Pierwszy mizar w Bohonikach znajdował się w centrum wsi, obok nieistniejącego dziś meczetu, na częściowo rozkopanym wzgórzu. W tym miejscu znajdują się jedynie wystające części kamieni, pozostałości po kamieniach nagrobnych. 


Krynki - Kruszyniany - Bohoniki
Zbyszek Mat
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego